विराटनगर । शिक्षा, भाषा र सनातन संस्कृतिको संरक्षणमा सक्रिय संस्थालाई प्रोत्साहन गर्ने उद्देश्यले प्रदान गरिँदै आएको ‘सरस्वतीप्रसाद–दुर्गादेवी रिजाल राष्ट्रिय शिक्षा संस्कृति पुरस्कार–२०८३’ यस वर्ष धनकुटास्थित विश्रान्ति संस्कृत गुरुकुललाई प्रदान गरिएको छ ।
सुनसरीको इटहरीमा रहेको सरस्वतीप्रसाद–दुर्गादेवी रिजाल प्रतिष्ठानले धनकुटाको विश्रान्तिधाम मूलघाटमा आयोजित विशेष समारोहबीच गुरुकुललाई नगद २ लाख रुपैयाँसहित सम्मानपत्र प्रदान गरेको हो । गुरुकुलले परम्परागत गुरुकुलीय शिक्षालाई आधुनिक सन्दर्भसँग जोड्दै संस्कृत भाषा, धर्म–संस्कृति र नैतिक शिक्षाको प्रवद्र्धनमा खेलेको भूमिकालाई मूल्यांकन गर्दै पुरस्कार प्रदान गरिएको प्रतिष्ठानले जनाएको छ ।
कार्यक्रममा प्रमुख अतिथि धनकुटा नगरपालिकाका मेयर चिन्तन तामाङले यस्ता संस्थालाई सम्मान गर्नु समाजका लागि दीर्घकालीन लगानी भएको उल्लेख गर्दै गुरुकुलीय शिक्षाले अनुशासित र नैतिक पुस्ता निर्माणमा महत्वपूर्ण योगदान पु¥याउने बताए । प्रतिष्ठानकी अध्यक्ष शान्ता रिजालले अक्षय कोषमार्फत हरेक वर्ष प्रदान गरिने यो पुरस्कारले मौलिक शिक्षा र संस्कृतिको संरक्षणमा लागेका संस्थालाई ऊर्जा दिने विश्वास व्यक्त गरिन् ।
विराटनगर प्रज्ञा प्रतिष्ठानका अध्यक्ष विवश पोखरेलको संयोजकत्वमा गठित सिफारिस समितिले गुरुकुललाई छनोट गरेको हो । समितिमा लोचन रिजाल र राजु केसी सदस्य थिए । २०७९ सालमा स्थापना भएको विश्रान्तिधाम गुरुकुलले वैदिक शिक्षासँगै संस्कृत भाषाको उन्नयन, धार्मिक–सांस्कृतिक चेतना अभिवृद्धि र नयाँ पुस्तामा नैतिक मूल्य विकासमा निरन्तर काम गर्दै आएको छ । पछिल्लो समय परम्परागत शिक्षाप्रति घट्दो आकर्षणबीच यस्ता संस्थाको सक्रियता झनै अर्थपूर्ण मानिएको छ ।
समारोहमा वरिष्ठ साहित्यकार प्राडा गोपाल भण्डारी, विराटनगर प्रज्ञा प्रतिष्ठानका अध्यक्ष विवश पोखरेल, विश्रान्तिधाम गुरुकुलका प्राचार्य दिनेशप्रसाद अधिकारी, सल्लाहकार स्वामी विजयानन्द सरस्वती, प्रतिष्ठानका पूर्वअध्यक्ष विश्वप्रसाद रिजाल, पूर्वमहासचिव भैरव रिजाल, कार्यक्रम संयोजक टीका रिजाल, प्रतिष्ठानकी सदस्य डा. मीरा आचार्य, धनकुटा नगरपालिका वडा नम्बर ९ का अध्यक्ष टंक रोयलालगायते गुरुकुलीय शिक्षा प्रणालीको महत्व र यसको संरक्षण आवश्यकताबारे धारणा राखेका थिए ।
सोही अवसरमा आयोजित विशेष कविगोष्ठीमा कवि गोकुल अधिकारी, मुकुन्द प्रयास, टीका आत्रेय, लोचन रिजाल, मीनकुमार नवोदित, मञ्जुश्री गिरी, राधा भट्टराई, रमेशचन्द्र अधिकारी, शकुन्तला मञ्जरी, निर्मला कुँवर, सञ्जय सयललगायतले समसामयिक विषयमा आफ्ना सिर्जना प्रस्तुत गरेका थिए, जसले कार्यक्रमलाई सांस्कृतिक आयाम प्रदान गरेको थियो । प्रतिष्ठानले यसअघि भाषा–साहित्य, शिक्षा, कला र समाजसेवामा योगदान पु¥याउने पण्डित पुरुषोत्तम भट्टराई, वरिष्ठ कवि वैरागी काइँला, वरिष्ठ साहित्यकार दयाराम श्रेष्ठलाई सम्मान गरिसकेको छ । हरेक वर्ष वैशाख १५ गते प्रदान गरिने यो पुरस्कारले शिक्षा र संस्कृतिको संरक्षणमा क्रियाशील संस्था तथा व्यक्तिलाई राष्ट्रिय स्तरमा पहिचान दिलाउँदै आएको छ ।
