निमा जेम्जोङ
विराटनगर । श्रावण महिना सुरु भएसँगै देशभर हरियो चुरा, मेहेन्दी र पोतेको रौनक बढ्न थालेको छ। बजारहरूमा किनमेल गर्नेहरूको भीड बढेको छ भने महिलाहरू हरियो चुरा, मेहेन्दी र पोतेले सजिन थालेका छन्। धार्मिक आस्था, सांस्कृतिक परम्परा र सामाजिक मूल्य–मान्यतासँग जोडिएको यो परम्पराले श्रावण महिनालाई अझ विशेष बनाएको छ।
असार महिनाभर खेतमा धान रोपाइँमा व्यस्त रहने महिलाहरूका लागि श्रावण आराम, उत्सव र सिंगारको महिना मानिन्छ। लगातार पानीमा काम गर्दा हातखुट्टा र छालामा पर्ने असरपछि श्रावणमा हरियो चुरा र मेहेन्दी लगाउँदा ताजगी र उत्साह महसुस हुने महिलाहरू बताउँछन्।
विराटनगरका व्यापारीहरूका अनुसार श्रावण लागेसँगै हरियो चुरा, मेहेन्दी र पोतेको व्यापार उल्लेखनीय रूपमा बढेको छ।
व्यापारी जमुना पोख्रेल भन्छिन्, “श्रावण महिनामा विशेषगरी हरियो चुरा, मेहेन्दी र पोतेको व्यापार राम्रो हुन्छ। यसै महिनामा भगवान शिवको पूजा–आराधना र सोमबारको व्रत बस्ने परम्परा भएकाले यसको माग धेरै बढ्छ। यो हाम्रो नेपाली संस्कृतिको विशेष पहिचान पनि हो।”
बजारमा हरियो र पहेँलो चुरा छनोट गरिरहेकी एक ग्राहकले भनिन्, “असारमा खेतमा काम गर्दा हात र छाला सुख्खा हुन्छ। श्रावणमा चुरा र मेहेन्दी लगाउँदा मन खुसी हुन्छ र नयाँपनको अनुभूति हुन्छ। यो फेसन मात्र होइन, हाम्रो संस्कृतिलाई जोगाउने माध्यम पनि हो।”
महिलामात्र होइन, धेरै पुरुषहरू पनि आफ्नी श्रीमती, आमा वा परिवारका सदस्यका लागि चुरा, पोते र मेहेन्दी खरिद गर्न बजार पुग्ने गरेका छन्। व्यापारीहरूका अनुसार श्रावणमा पुरुष ग्राहकको उपस्थिति पनि उल्लेख्य रहने गरेको छ।
हरियो रंगलाई प्रकृति, हरियाली, जीवन, समृद्धि र नयाँ आशाको प्रतीकका रूपमा लिने गरिन्छ। धान रोपाइँपछि खेतबारी हरियालीले ढाकिने यही समयमा महिलाहरूले हरियो चुरा र मेहेन्दी लगाउने परम्पराले प्रकृतिसँगको आत्मीय सम्बन्धलाई समेत झल्काउँछ।
धार्मिक विश्वासअनुसार श्रावण महिना भगवान शिवको प्रिय महिना मानिन्छ। यस अवधिमा विशेषगरी महिलाहरूले सोमबार व्रत बस्ने, शिवको पूजा–आराधना गर्ने तथा परिवारको सुख, शान्ति र समृद्धिको कामना गर्ने चलन छ। विवाहित महिलाहरूले श्रीमानको दीर्घायु र पारिवारिक सुख–समृद्धिको कामना गर्दै हरियो चुरा, पोते र मेहेन्दी लगाउने परम्परा पुस्तौंदेखि निरन्तर चल्दै आएको छ।
श्रावणमा बजारमा देखिने चहलपहलले केवल किनमेलको रौनक मात्र होइन, नेपाली समाजको संस्कृति, धार्मिक आस्था, प्रेम, सम्मान र पारिवारिक सम्बन्धलाई पनि जीवन्त बनाएको देखिन्छ।
यसरी श्रावण महिनामा हरियो चुरा र मेहेन्दीको रौनक केवल सिंगारको विषय होइन। यो प्रकृतिसँगको सम्बन्ध, श्रमपछि आउने उत्साह, धार्मिक विश्वास र नेपाली संस्कृतिको मौलिक पहिचानको सुन्दर प्रतीक हो।
